Με δεδομένους τους στόχους της, η ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π. για να φέρει σε πέρας τη βασική αποστολή της, δηλαδή την εκκαθάριση των συναλλαγών και την ανάληψη του πιστωτικού κινδύνου, έχει δημιουργήσει τη Διεύθυνση Εκκαθάρισης, η οποία απαρτίζεται από τα εξής δύο Τμήματα :

1. Τμήμα Διαχείρισης Κινδύνου
2. Τμήμα Εκκαθάρισης Συναλλαγών

Σκοπός του Τμήματος Διαχείρισης Κινδύνου είναι να παρακολουθεί, να αναλύει και να μετράει όλους τους πιθανούς κινδύνους. Επίσης, να δημιουργεί τις απαραίτητες εκείνες διαδικασίες, τεχνικές και μηχανισμούς παρακολούθησης για τον έλεγχο των κινδύνων αυτών ανά πάσα στιγμή.

Σκοπός του Τμήματος Εκκαθάρισης Συναλλαγών είναι να θέτει τους κανόνες της εκκαθάρισης όλων των συναλλαγών που γίνονται στην Αγορά Παραγώγων, να φροντίζει για τη διεξαγωγή τους και να παρακολουθεί την τήρηση των υποχρεώσεων των Τελικών Πελατών και των Μελών. Σε περίπτωση αθέτησης υποχρέωσης εκ μέρους Μελών, ή Τελικών Πελατών ενεργοποιεί τις σχετικές διαδικασίες, προκειμένου να διαφυλάξει την οικονομική ακεραιότητα Μελών, Τελικών Πελατών αλλά και της ίδιας της ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π., ενώ όποτε χρειάζεται, παρέχει πληροφορίες για την εκκαθάριση.

Τέλος, το Τμήμα Υποστήριξης Εκκαθάρισης έχει ως στόχο να υποστηρίζει τους βασικούς συμμετέχοντες στην αγορά των παραγώγων, δηλαδή τις Τράπεζες Τήρησης των Περιθωρίων Ασφάλισης και Διακανονισμού, τα Μέλη της ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π., το Κεντρικό Αποθετήριο Αξιών και την Τράπεζα της Ελλάδος. Περαιτέρω, είναι αρμόδιο για την επιλογή των Τραπεζών, τη διάχυση της πληροφόρησης της αγοράς των παραγώγων προς το επενδυτικό κοινό και τους παροχείς πληροφοριών, καθώς και για την ομαλή επικοινωνία του υποσυστήματος εκκαθάρισης παραγώγων του Ο.Α.Σ.Η.Σ. με τα υπόλοιπα υποσυστήματα της αγοράς.

Από τη στιγμή που πραγματοποιηθεί μία συναλλαγή στην Αγορά Παραγώγων του Χ.Α. Α.Ε., η ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π. έχει να διεκπεραιώσει 4 λειτουργίες:

• να καταγράψει τη συναλλαγή
• να εκκαθαρίσει τη συναλλαγή
• να υπολογίσει το περιθώριο ασφάλισης που θα πρέπει να δεσμεύσει από τους επενδυτές
• να διακανονίσει τις υποχρεώσεις των συμβαλλομένων

Όλες οι συναλλαγές στην Αγορά Παραγώγων γίνονται σε ανώνυμη βάση. Τα αντισυμβαλλόμενα μέρη δεν γνωρίζονται μεταξύ τους και η υποχρέωση που το κάθε ένα αναλαμβάνει μεταφέρεται στην ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π., με αποτέλεσμα ο πιστωτικός κίνδυνος για αυτά να εξαλείφεται.
Παρακάτω, βλέπουμε πολύ απλά τον τρόπο λειτουργίας της χρηματιστηριακής αγοράς παραγώγων:

Μέσα από τη διαδικασία εκκαθάρισης υπολογίζονται όλα τα ποσά προς διακανονισμό, δέσμευση και αποδέσμευση σε επίπεδο Μέλους αλλά και Τελικού Πελάτη, σε καθημερινή βάση.

Πάντοτε, ο αντισυμβαλλόμενος του Τελικού Πελάτη είναι η ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π. Σε περίπτωση όπου κάποιος Τελικός Πελάτης δεν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από μία συναλλαγή, το Μέλος Εκκαθάρισης είναι υπεύθυνο για την κάλυψή τους. Εάν το μέλος εκκαθάρισης αδυνατεί να καλύψει τις υποχρεώσεις του Τελικού Πελάτη, τότε η ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π. είναι υπεύθυνη για την κάλυψή του (χρησιμοποιώντας τα περιθώρια ασφάλισης του Τελικού Πελάτη).

Η εκκαθάριση των συναλλαγών στην Αγορά Παραγώγων περιλαμβάνει τις γνωστές, από τα χρηματιστήρια αξιών, λειτουργίες εκκαθάρισης (clearing) και χρηματικού διακανονισμού (settlement) αλλά και τη διαδικασία των περιθωρίων ασφάλισης (margining). Οι διαδικασίες της εκκαθάρισης (μετοχών) και των περιθωρίων ασφάλισης διενεργούνται σε επίπεδο Τελικού Πελάτη (end-client), ενώ αυτή του χρηματικού διακανονισμού σε επίπεδο Εκκαθάρισης (Μέλος ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π.).

Τα ποσά που αναλύονται παρακάτω αποτελούν τα συστατικά της τελικής χρηματικής απαίτησης ή υποχρέωσης των πελατών (και ειδικών διαπραγματευτών) για την ημερήσια εκκαθάριση. Αυτά είναι ποσά που προκύπτουν ως εξής :

• Από απαιτήσεις ή υποχρεώσεις για τιμήματα δικαιωμάτων (Premiums).
• Από κέρδη ή ζημιές από ανοιχτές θέσεις σε Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης (Mark to Market σε Σ.Μ.Ε.).
• Από κέρδη ή ζημίες από κλείσιμο θέσεων σε Σ.Μ.Ε..
• Από απαιτήσεις ή υποχρεώσεις από λήξη Σ.Μ.Ε. ή από εξάσκηση δικαιωμάτων.
• Από απαιτήσεις ή υποχρεώσεις από συμβόλαια δανεισμού τίτλων.

Χρηματικά ποσά προς διακανονισμό ανά Μέλος της ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π.

Τα ποσά που αναλύονται παρακάτω αποτελούν τα συστατικά της τελικής χρηματικής απαίτησης ή υποχρέωσης των Μελών από/προς την ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π. από τη διαδικασία της ημερήσιας εκκαθάρισης. Αυτά είναι ποσά που προκύπτουν ως εξής :

• Το αλγεβρικό άθροισμα όλων των συνολικών απαιτήσεων ή υποχρεώσεων των Τελικών Πελατών του, αποτελεί τη συνολική απαίτηση ή υποχρέωση του Μέλους από/προς την ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π. έναντι των πελατών του.
• Το σύνολο όλων των προμηθειών υπέρ ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π. ή/και Αγοράς Παραγώγων από τις πράξεις που εκτελέστηκαν την προηγούμενη ή και τις προηγούμενες ημέρες.
• Το αλγεβρικό άθροισμα όλων των συνολικών απαιτήσεων ή υποχρεώσεων του Μέλους για δικές του πράξεις (στη περίπτωση που είναι Ειδικός Διαπραγματευτής).

Πλαίσιο σχέσεων ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π., Αγοράς Παραγώγων, Τραπεζών, Μελών, Τελικών Πελατών και Κ.Α.Α.
Η ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π. συνεργάζεται για τη διαδικασία της εκκαθάρισης, με μία Τράπεζα Διακανονισμού (στην παρούσα φάση) και με περισσότερες από μία Τράπεζες Τήρησης των Περιθωρίων Ασφάλισης. Οι Τράπεζες έχουν προηγουμένως επιλεγεί από την ΕΤΕΣΕΠ βάσει ορισμένων κριτηρίων που διασφαλίζουν την απρόσκοπτη λειτουργία της εκκαθάρισης και την παροχή των απαραίτητων υπηρεσιών στα Μέλη και στην ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π. Στην Τράπεζα Διακανονισμού, το κάθε Μέλος της ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π. τηρεί τους απαραίτητους Ειδικούς Λογαριασμούς για το διακανονισμό, ενώ από τις επιλεγμένες Τράπεζες Τήρησης των Περιθωρίων Ασφάλισης, το κάθε Μέλος της ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π. θα επιλέγει μόνο μία Τράπεζα , με την οποία θα συνεργάζεται για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών του ως Μέλος της ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π.

Τα παραπάνω σημαίνουν ότι:

• Τα Μέλη της ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π. τηρούν όλους τους απαραίτητους, για τον ημερήσιο διακανονισμό, λογαριασμούς στην Τράπεζα Διακανονισμού.
• Η ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π. τηρεί ένα χρηματικό λογαριασμό εκκαθάρισης στην Τράπεζα Διακανονισμού και ένα χρηματικό λογαριασμό προμηθειών όπου συγκεντρώνονται οι προμήθειες και οποιαδήποτε άλλα ποσά προκύπτουν από τη διενέργεια πράξεων στα παράγωγα και την εκκαθάρισή τους από την ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π.
• Η ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π. παρέχει τη δυνατότητα στα Μέλη, να επιλέξουν την Τράπεζα Τήρησης των Περιθωρίων Ασφάλισης με την οποία θα συνεργάζονται, αλλά αυτή θα είναι μόνο μία για κάθε Μέλος, τουλάχιστον αρχικά.
• Οι Τελικοί Πελάτες υποχρεούνται από τα Μέλη να διατηρούν Ειδικό Χρηματικό Λογαριασμό Κατάθεσης των Περιθωρίων Ασφάλισης, στην Τράπεζα Τήρησης των Περιθωρίων Ασφάλισης με την οποία το Μέλος συνεργάζεται. Τους λογαριασμούς αυτούς, τους ανοίγει και τους κινεί το Μέλος της ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π. και σε περίπτωση υπερημερίας η ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π.
• Η Αγορά Παραγώγων του Χ.Α. Α.Ε. διατηρεί ένα χρηματικό λογαριασμό στην Τράπεζα Διακανονισμού για να συγκεντρώνονται εκεί οι προμήθειες και οποιαδήποτε άλλα ποσά προκύπτουν από τη διενέργεια πράξεων στα παράγωγα και την εκκαθάρισή τους από την ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π.

• Κάθε Τελικός Πελάτης προκειμένου να διεξάγει συναλλαγές σε παράγωγα θα πρέπει:
• Να έχει ήδη Μερίδα και Λογαριασμό Αξιών στο ΣΑΤ.
• Να συμβληθεί με κάποιο Μέλος της Αγοράς Παραγώγων του Χ.Α. Α.Ε. και να αποκτήσει ένα κωδικό συναλλαγών.
• Να συμβληθεί με κάποιο Μέλος της ΕΤ.Ε.Σ.Ε.Π. και να αποκτήσει ένα κωδικό εκκαθάρισης.
• Να ανοίξει Ειδικό Χρηματικό Λογαριασμό Κατάθεσης των Περιθωρίων Ασφάλισης σε μία Τράπεζα Τήρησης των Περιθωρίων Ασφάλισης.